" आली आली मांजर वाली बाई आली" असं काही अभिमानाने- कौतुकाने आणि काही तिरस्काराने बोलतात. ह्या आहेत, शिलाताई मोरे प्राणीमित्र. सायन हाॅस्पिटल येथे कंत्राटी स्टाफ आहेत. ह्या सकाळी अन्टोप हिल येथील राहत्या घरापासून ते सायन हाॅस्पिटल पर्यंत रस्ता व गल्ली लगतच्या सर्व मांजरांना खाऊ- दूध वाटप करतात. तसेच, सायंकाळी कामावरून सुटल्यावर, पुन्हा त्याच पद्धतीने वाटप करत येतात. हे मी स्वतः सतत पाहिले आहे. तेव्हांच मी "मुलाखत" घेण्याचे ठरवले. आणि मी, शिलाताई यांची वेळ घेऊन घरी गेलो.
शिलाताई, यांच्या घरात ५ जखमी अवस्थेतील 'रस्त्यावर टाकलेले' वेगवेगळ्या जातीचे लहान पिल्ले होती. आज ते मोठे झाले आहेत. त्यात एक पर्शियन जातीचे ही मांजर आहे. त्यांच्या "सर्व विधी" सर्व मांजरी घरात, कोणालाही त्रास न देता करतात, बाहेर न जाता. हे त्या अभिमानाने दाखवत असताना, त्यांच्या बॅगेत कॅटफुड सोबत औषधेही ठेवतात. हे त्यांनी एका प्रश्नाला उत्तर देताना दाखवले. पुढे त्या माझ्या एका प्रश्नाला उत्तर देताना सांगतात की, रस्त्यात मांजर- कुत्रा जखमी दिसला तर, ताबडतोब मी प्रथमोपचाराची सेवा करते. जास्तच जखमी झाला असेल तर, मी निर्मलाताई प्राणीमित्र यांच्या कडे सुपूर्द करते. हे सांगताना भावनिक होऊन म्हणाल्या, तिथूनच ते माटुंग्याचे डॉ. सुरेश यांच्याशी संपर्क साधते. तेव्हा डॉ. सुरेश हे उपचार करून, आपल्या देखरेखीखाली ५ दिवस ठेवतात. आणि शिलाताईने, जिथून मांजराला घेतले होते, तिथेच ते सोडून देतात. हे ते आनंदाने सांगतात. अशा प्रकारे, आम्ही सगळे "एकमेकांच्या संपर्कात" प्राणीमित्र असतोच. हे त्या माझ्या हातात 'चहाचा कप' देत म्हणाल्या.
सायन हाॅस्पिटलचे प्राणीमित्र दौलतराव, हे सेवानिवृत्त. हे सांगताना शिलाताई दुःखी होत म्हणाल्या की, पण त्यांना अजून काहीही सेवा पुंजी मिळाली नाही की, पेंशन चालू नाही. पण तरीही, ते अजून काहीही करुन मांजरांना तीन वेळा, अखंडपणे ज्या ज्या मांजरीचे, त्या त्या आवडीचे खाद्यपदार्थ वाटप करतात. हे 'कौतुकास्पद' आहे. हे सांगताना त्यांचं ऊर अभिमानाने भरून येतो. पण काही स्टाफ, खाद्यपदार्थ वाटपाचे 'तक्रार' डीन कडे दाखल करतात, पण आम्ही त्यांच्या संख्येत वाढ कमी केली आहे. याची मात्र 'दखल' घेत नाहीत. याचं दुःख वाटते. तसेच, विक्रोळीच्या प्राणीमित्र ऐना आन्टी, यांचे उदाहरण देताना सांगतात की, त्या तर दररोज पहाटे ५ वाजता उठून, चिकन भात मिसळून बनवून, मांजरांना खाऊ देत आहेत. शिलाताई, यांनी आपले सुख दुःख, हौसमौज, खानपान, आणि नवीन कपडे, हे सर्व आयुष्य "मांजरांना समर्पित" केले आहे. अर्थातच, आपला 'वैयक्तिक खर्च' हे मांजरांच्या खाण्यासाठी खर्च करतात. त्यांच्या ह्या अशा वागणूकिमुळे समाजात- सोसायटीने 'वाळीत' टाकले आहे. त्याचं शिलाताई ला अजिबात दुःख वाटत नाही. मांजराच्या सानिध्यात राहून, त्यांना हे सर्व दुःख- विचार- तनाव विसरायला लावते. हे त्या "अभिमानाने शेअर" करायला विसरत नाही. त्यात त्यांना 'आत्म समाधान' मिळते. आता तर, सर्व मांजरी ज्या ज्या ठिकाणी, त्या त्या वेळी हजर असतात. असे स्थानिक रहिवासी अभिमानाने शिलाताई ला सांगतात. याचं त्यांना "सार्थक अभिमान" वाटतो आहे, हे सांगताना 'आनंदाश्रू' तरळले.
माझ्या एका प्रश्नाला उत्तर देताना सांगतात की, माझ्या दोन्ही मुलींचा मला 'पाठिंबा' आहे. त्यांनाही "मांजरींची ओढ" लागली आहे. हे मात्र त्या 'कौतुकाने' सांगत होते. माझ्या एका प्रश्नाला उत्तर देताना म्हणाले की, डॉ- सिस्टर- स्टाफ चे सहकार्य व आर्थिक मदतीचा हात मिळते, हे सांगताना त्या प्रित्यर्थ दोन्ही हात जोडून "आभार व्यक्त" ही करायला विसरत नाही. शिलाताई ह्यांच्या बॅगेत सदा "कॅटफुड- औषध" असतेच. त्या कुठेही व कधीही निमंत्रण कार्यक्रम- सोहळ्यात सहभागी होतात. मात्र जर तिथेही कुठे मांजर- कुत्रा "भुकेलेल्या किंवा आजारी" अवस्थेत दिसला तर, लगेच इतर कोणाचीही तमा न बाळगता, आपल्या कडील खाऊ देऊन, औषधोपचार करतात. अशा प्रसिध्दी पासून दूर राहणाऱ्या निस्वार्थ प्राणीमित्र शिलाताई मोरे यांना मानाचा मुजरा !
प्रथमच मुलाखतकार-
शब्दश्री विलास देवळेकर
